اقامت دائم ترکیه (اقامت بلندمدت) اجازه‌ای بدون تاریخ انقضاست که پس از دست‌کم ۸ سال اقامت قانونی و پیوسته در ترکیه صادر می‌شود و نیازی به تمدید سالانه ندارد. این اقامت بر اساس قانون خارجیان و حمایت بین‌المللی (قانون شماره ۶۴۵۸) و با تأیید وزارت کشور توسط استانداری صادر می‌شود.
نکات کلیدی
- حداقل ۸ سال اقامت قانونی و بدون وقفه لازم است؛ سال‌های اقامت تحصیلی نصف حساب می‌شود.
- نباید در ۳ سال گذشته کمک اجتماعی دریافت کرده باشید و باید درآمد کافی و منظم و بیمهٔ درمانی معتبر داشته باشید.
- دارندگان این اقامت از بیشتر حقوق شهروندان ترکیه برخوردارند، به‌جز حق رأی، خدمت سربازی و استخدام دولتی.
- اقامت دائم به‌تنهایی اجازهٔ کار نیست، اما راه گرفتن اجازهٔ کار نامحدود را باز می‌کند.
- اگر اقامت دائم شما لغو شود، ۶۰ روز برای طرح دعوا در دادگاه اداری فرصت دارید.
شرایط اقامت دائم ترکیه
برای گرفتن اقامت دائم ترکیه باید شرایط زیر را هم‌زمان داشته باشید:
- دست‌کم ۸ سال اقامت قانونی و پیوسته در ترکیه با کارت اقامت؛
- عدم دریافت کمک‌های اجتماعی دولتی در ۳ سال گذشته؛
- درآمد کافی و منظم برای خود و خانواده (در عمل، اداره مهاجرت حداقل دستمزد را معیار قرار می‌دهد)؛
- بیمهٔ درمانی معتبر؛
- نداشتن سابقه‌ای که تهدیدی برای نظم عمومی یا امنیت عمومی محسوب شود.
کسانی که با اقامت بشردوستانه، حمایت بین‌المللی (پناهندگی) یا حمایت موقت در ترکیه هستند، نمی‌توانند به اقامت دائم منتقل شوند. داشتن همهٔ شرایط هم تضمین قبولی نیست، چون تصمیم نهایی با اداره است و پرونده باید به‌درستی آماده شود.
۸ سال اقامت چگونه محاسبه می‌شود؟
همهٔ سال‌هایی که در ترکیه بوده‌اید لزوماً در این ۸ سال حساب نمی‌شوند:
- اقامت کوتاه‌مدت، اقامت خانوادگی و دوره‌های اجازهٔ کار به‌طور کامل حساب می‌شوند.
- سال‌های اقامت تحصیلی (دانشجویی) فقط نصف حساب می‌شوند.
- روزهایی که کارت اقامت معتبر نداشته‌اید، دوره‌های حمایت بشردوستانه یا موقت و دوره‌های اخراج (دیپورت) حساب نمی‌شوند.
- در عمل، اداره مهاجرت روزهای حضور شما در ترکیه را دقیق می‌شمارد و غیبت‌های طولانی در خارج از کشور می‌تواند پیوستگی اقامت را از بین ببرد.
این موضوع برای ایرانیان اهمیت زیادی دارد. در سال‌های اخیر تمدید اقامت کوتاه‌مدت سخت‌تر شده و یک رد تمدید یا فاصلهٔ بین دو کارت می‌تواند زنجیرهٔ ۸ ساله را قطع کند. به همین دلیل پیش از درخواست، سابقهٔ اقامت شما را روز به روز بررسی می‌کنیم.
مدارک و مراحل درخواست اقامت دائم
- ثبت پیش‌درخواست در سامانهٔ e-İkamet و گرفتن وقت ملاقات.
- حضور در ادارهٔ مهاجرت استان (İl Göç İdaresi) در روز تعیین‌شده با مدارک.
- بررسی پرونده و تصمیم اداره؛ در صورت تأیید، کارت اقامت دائم صادر و با پست ارسال می‌شود.
مدارک معمول شامل فرم درخواست امضاشده، پاسپورت، عکس بیومتریک، کارت‌های اقامت فعلی و قبلی، مدارک درآمد، بیمهٔ درمانی، مدرک آدرس و گواهی عدم سوءپیشینه است. اداره ممکن است مدارک دیگری هم بخواهد. برای اقامت دائم هزینهٔ صدور (harç) گرفته نمی‌شود و فقط هزینهٔ کارت پرداخت می‌شود که در سال ۲۰۲۶ مبلغ ۹۶۴ لیر است.
حقوق دارندگان اقامت دائم ترکیه
دارندگان اقامت دائم ترکیه از حقوق شهروندان ترکیه برخوردار می‌شوند، به‌جز این موارد: خدمت سربازی، حق رأی دادن و انتخاب شدن، استخدام در مشاغل دولتی و واردات معاف از گمرک خودرو. مقررات قوانین خاص نیز محفوظ است. این اقامت تاریخ انقضا ندارد و نیازی به تمدید سالانه نیست. اما خود کارت اقامت دائم هر ۵ سال یک بار تمدید می‌شود، و اگر پاسپورت شما عوض شود، اطلاعات پاسپورت جدید باید روی کارت ثبت شود.
آیا اقامت دائم اجازهٔ کار است؟
خیر. اقامت دائم به‌تنهایی اجازهٔ کار نیست. اما دارندگان آن می‌توانند برای اجازهٔ کار نامحدود درخواست دهند و از معیارهای ارزیابی وزارت کار برای صدور اجازه کار معاف‌اند.
طبق معیارهای ارزیابی اجازهٔ کار، در بررسی درخواست اجازهٔ کار گروه‌های زیر، معیارهای اشتغال، توان مالی و حقوق اعمال نمی‌شود:
- خارجیانی که پدر، مادر یا فرزندشان شهروند ترکیه است؛
- دارندگان اقامت بشردوستانه؛
- خارجیانی که به‌عنوان قربانی قاچاق انسان اقامت گرفته‌اند یا از برنامهٔ حمایت از قربانیان استفاده می‌کنند؛
- دارندگان سند هویت افراد بدون تابعیت؛
- دارندگان اقامت دائم (بلندمدت)؛
- خارجیانی که دست‌کم سه سال با شهروند ترکیه در پیوند زناشویی زندگی می‌کنند؛
- خارجیانی که دست‌کم ۸ سال با اجازهٔ کار، اقامت کوتاه‌مدت، اقامت خانوادگی، اقامت تحصیلی، اقامت دائم، اقامت بشردوستانه یا اقامت قربانیان قاچاق انسان در ترکیه بوده‌اند (از ۳ اوت ۲۰۲۶)؛
- خارجیان ترک‌تباری که ترک‌تبار بودن آن‌ها را وزارت کشور یا وزارت امور خارجه اعلام کرده یا اداره کل نیروی کار بین‌المللی مناسب دانسته است، برای مشاغلی غیر از مشاغل مخصوص شهروندان ترکیه؛
- شهروندان جمهوری ترک قبرس شمالی.
این افراد باید وضعیت خود را با مدارک صادرشده از نهادهای دولتی ثابت کنند، و قرار گرفتن در این فهرست حق قطعی برای گرفتن اجازهٔ کار ایجاد نمی‌کند (معیارهای ارزیابی اجازه کار). بنابراین برای معافیت ۸ ساله، داشتن خود کارت اقامت دائم شرط نیست.
لغو اقامت دائم و حق اعتراض
اقامت دائم در دو حالت اصلی لغو می‌شود: اگر حضور شما تهدید جدی برای نظم یا امنیت عمومی باشد، یا اگر بیش از یک سال پیوسته خارج از ترکیه باشید، مگر به دلیل درمان، تحصیل یا خدمت اجباری در کشور خود.
در برابر تصمیم لغو می‌توانید ظرف ۶۰ روز از ابلاغ، در دادگاه اداری دعوای ابطال طرح کنید. کسانی که اقامتشان به دلیل تحصیل یا درمان در خارج لغو شده، می‌توانند بدون شرط ۸ سال دوباره درخواست دهند.
اقامت دائم یا شهروندی ترکیه؟
اقامت دائم پاسپورت ترکیه، حق رأی یا امکان استخدام دولتی نمی‌دهد. اگر هدف شما پاسپورت ترکیه است، باید شرایط جداگانهٔ شهروندی ترکیه را داشته باشید؛ شهروندی از طریق اقامت به ۵ سال اقامت پیوسته نیاز دارد. برای اقامت‌های کوتاه‌مدت و انواع دیگر، صفحهٔ اقامت ترکیه را ببینید.
چگونه به شما کمک می‌کنیم
- بررسی سابقهٔ اقامت شما و شمارش روزها پیش از درخواست؛
- آماده‌سازی پرونده و ترجمهٔ رسمی مدارک؛
- همراهی در وقت ملاقات ادارهٔ مهاجرت؛
- اعتراض و طرح دعوا در صورت رد درخواست یا لغو اقامت.
ما با مراجعان فارسی‌زبان از طریق مترجم فارسی کار می‌کنیم. برای مشاوره با وکیل ایرانی در ترکیه یا از طریق تلگرام و واتس‌اپ با ما در تماس باشید.
سوالات متداول
آیا سال‌های دانشجویی برای اقامت دائم حساب می‌شود؟
بله، اما فقط نصف آن. برای مثال ۴ سال اقامت تحصیلی معادل ۲ سال در شمارش ۸ سال است.
آیا با اقامت دائم می‌توانم در ترکیه کار کنم؟
اقامت دائم اجازهٔ کار نیست، اما می‌توانید برای اجازهٔ کار نامحدود درخواست دهید.
اگر یک سال در ایران بمانم، اقامت دائمم لغو می‌شود؟
غیبت پیوستهٔ بیش از یک سال، به‌جز به دلیل درمان، تحصیل یا خدمت اجباری، از دلایل لغو است.
هزینهٔ کارت اقامت دائم چقدر است؟
هزینهٔ صدور گرفته نمی‌شود و فقط هزینهٔ کارت پرداخت می‌شود که در سال ۲۰۲۶ مبلغ ۹۶۴ لیر است.